Stranke na kampanju potrošile 9,6 miliona KM, listu predvode SNSD, SDA, PDP i SDP

Datum:

U protekla tri mjeseca Transparency International u Bosni i Hercegovini (TI BiH) zabilježio je preko dvije hiljade primjera korišćenja javnih sredstava za izbornu promociju, a Centralnoj izbornoj komisiji (CIK) upućene su i prve prijave zbog ove pojave koja je zabranjena najnovijim izmjenama Izbornog zakona.

TI BiH je CIK-u do sada uputio 70 prijava, od čega se 16 odnosi na zloupotrebe javnih resursa koje su regulisane novim nametnutim odredbama Izbornog zakona, koje se primjenjuju samo u vrijeme trajanja zvanične izborne kampanje.

Prijave se najviše odnose na zloupotrebe događaja javnih institucija na kojima su pojedini kandidati vodili izbornu kampanju, a koliko je ova pojava rasprostranjena pokazuje podatak da su se na 76% od 532 ispraćena javna događaja pojavili kandidati na izborima.

Dvije prijave se odnose na gradonačelnika Zenice koji je tokom službenog predstavljanja nove autobuske linije građanima držao predizborni govor, dok je na otvaranju novog igrališta nakon službene ceremonije i fudbalskog turnira nastavio sa predizbornim skupom i koncertom na kojem su predstavljeni kandidati njegove liste. Zbog sličnog slučaja prijavljen je i gradonačelnik Laktaša koji je organizovao svečanost povodom otvaranja infrastrukturnih radova gdje su grad i SNSD navedeni kao organizatori događaja. HDZ je prijavljen jer su funkcioneri ove stranke tokom službene posjete bolnici u Novom Travniku nosili stranačka obilježja.

Takođe, CIK-u su prijavljeni i slučajevi korištenja opreme javnih preduzeća u kampanji, a izdvajamo primjere iz Drvara gdje je JP Elektroprivreda HZ HB postavljala predizborne plakate SNSD-a dok je na „Kotlićijadi u Derventi“ koju je organizovala ova stranka, korišteno vozilo vatrogasne jedinice u Derventi. PDP je prijavljen zbog zloupotrebe gradskog bilborda na koji je postavljen plakat koji promoviše gradonačelnika Banjaluke i kandidata te stranke, a kojim se građanima obećava besplatna legalizacija objekata. Zbog slične situacije prijavljen je i direktor UKC RS nakon postavljanja nekoliko desetina bilborda sa njegovim likom u kojima se promoviše RTRS-ov film „Od vizije do pobjede“.

CIK je ipak odbacio ovu prijavu jer se UKC izjasnio da nije platio bilborde nego da su svi oni donirani od strane tri kompanije koje pružaju usluge ove vrste oglašavanja. Takođe prijava je odbačena i u kontekstu preuranjene kampanje uz objašnjenje da ne sadrži predizbornu poruku koja bi mogla uticati na birače, iako je iste slučajeve CIK kažnjavao u prethodnom periodu. Zbog toga je TI BiH ovaj slučaj prijavio i u kontekstu Zakona o finansiranju političkih stranaka.

Nažalost, ono što TI BIH smatra najvećim oblikom zloupotrebe javnih resursa, a odnosi se na povećanje javne potrošnje pred izbore, i dalje nije kažnjivo Izbornim zakonom. U protekla tri mjeseca kroz jednokratne pomoći različitim kategorijama stanovništva, po podacima TI BIH, podijeljeno je 278 miliona KM, a od najnovijih primjera izdvajamo pomoć Vlade FBIH u finišu kampanje svim nezaposlenima od 100 KM, jednokratnu pomoć svim radnicima Željeznica FBIH od 800 KM, kao i dvije nove tranše po 100 KM svim borcima i mladima u Republici Srpskoj. Predsjednik SNSD-a je čak na jednom od predizbornih skupova direktno priznao da se ovaj novac daje zbog izbora, što je takođe prijavljeno CIK-u u kontekstu zloupotrebe javnih resursa u izborne svrhe.

Takođe, TI BIH je objavio i mapu predizbornih radova koja pokazuje da je u protekla tri mjeseca zabilježeno 334 slučaja otvaranja završenih javnih radova pred izbore čija vrijednost iznosi oko 266 miliona KM. U istom periodu zabilježeno je i 345 započetih radova vrijednih 1,1 milijardu KM, od čega se preko 900 miliona odnosi na dvije dionice autoputa čiji je početak izgradnje tempiran pred izbore.

Troškovi izborne kampanje

TI BIH je objavio i rezultate monitoringa troškova izborne kampanje, koji pokazuju da su stranke u prve tri sedmice kampanje potrošile oko 9,6 miliona KM. Ovaj iznos potrošen je na bilborde, reklame u medijima (televizija i štampani mediji), Facebook oglašavanje i predizborne skupove, a ubjedljivo najveće iznose potrošili su SNSD (1,6 miliona KM) i SDA (1,5 miliona KM), zatim slijede PDP i SDP koji su na kampanju do sada potrošili po 600 hiljada KM.

Ovi iznosi nisu konačni, jer nisu uključeni troškovi oglašavanja i predizbornih skupova u ovoj posljednjoj sedmici izborne kampanje, kao ni drugi oblici oglašavanja koje TI BiH nije pratio, ali se već sada može reći da se radi o jednoj od najskupljih izbornih kampanja u BiH, jer po podacima CIK-a stranke nikada nisu prijavile veće iznose.

Na vanjsko oglašavanje potrošeno oko 6 miliona KM

Oglašavanje na bilbordima ubjedljivo je najskuplji oblik oglašavanja koji su koristile političke stranke, a posmatrači TI BiH na terenu su zabilježili oko 3.500 reklama na bilbordima, čija tržišna vrijednost iznosi oko 6 miliona KM. TI BiH je na online mapi objavio sve lokacije bilborda na kojima je evidentirano stranačko oglašavanje, a najveći broj postavila je SDA (541), čija tržišna vrijednost iznosi preko milion KM.

Troškovi promocije i oglašavanja političkih subjekata u toku predizborne kampanje
Troškovi promocije i oglašavanja političkih subjekata u toku predizborne kampanje

Na ovaj oblik oglašavanja najviše novca nakon SDA potrošili su SNSD, SDP, Narod i pravda, Demokratska fronta i Stranka za BiH, koja je drastično povećala troškove kampanje u odnosu na ranije godine.

Oglašavanje u medijima

Političke stranke posljednjih godina značajno smanjuju iznos novca koji troše na oglašavanje na televiziji i u štampanim medijima, a u prve tri sedmice kampanje na ovaj oblik oglašavanja potrošeno je oko 1,5 miliona KM. Podaci su prikupljeni putem praćenja medijskog sadržaja koje je za potrebe TI BIH provela agencija za monitoring medija i obuhvataju troškove oglašavanja na 19 najznačajnijih TV stanica u BiH i osam dnevnih i sedmičnih listova.

Najviše novca u ovom dijelu kampanje potrošili su PDP sa oko 280 hiljada KM, SNSD sa 250 hiljada KM, SDA oko 225 hiljada KM, Ujedinjena Srpska oko 210 hiljada, te DNS sa 162 hiljade KM.

Iznosi su procijenjeni po zvaničnim cjenovnicima medija i komercijalnim cijenama, a uključuju i troškove izrade predizbornih spotova i materijala. Trendovi su slični kao i za prethodne Lokalne izbore, gdje stranke sa sjedištem u Republici Srpskoj i dalje dosta više ulažu u medijsku promociju dok se druge stranke više orijentišu na ostale vidove oglašavanja.

Oglašavanje na Facebooku

Zvanični podaci Facebook pokazuju da je u BiH do sada plaćeno 3.656 političkih oglasa, čija vrijednost iznosi oko 243.500 KM. Na ovaj oblik oglašavanja najviše novca potrošio je SNSD, jer je na nalozima ove stranke i njenih kandidata objavljeno 209 oglasa, čija vrijednost po procjeni Facebook-a iznosi oko 46 hiljada KM. Nakon SNSD-a najviše na ovu vrstu oglašavanja potrošili su PDP i DNS, zatim slijede SDP i Ujedinjena Srpska.

Ovaj iznos dodatno bi se trebao povećati jer uključuje podatke za samo prve tri sedmice izborne kampanje, te se odnosi samo na oglašavanje na Facebook-u koji su označeni kao političko oglašavanje, ne i one koji nisu tako klasifikovani, dok i dalje nisu dostupni podaci o Google oglasima koji se odnose na reklamiranje po web portalima i platformi YouTube.

Predizborni skupovi Značajne troškove u ovoj kampanji političke stranke napravile su i na predizbornim tribinama i skupovima, a terenski posmatrači TI BiH ispratili su u protekle tri sedmice oko 480 većih predizbornih skupova. Prema procjeni TI BiH, zasnovanoj na veličini skupova i pratećim sadržajima, oni su do sada koštali oko 1,8 miliona KM i na tu cijenu najviše su uticali troškovi zakupa prostora, zatim hrana, piće, muzika, iznajmljivanje opreme i ostalih sadržaja koji su korišteni na skupovima.

Očekuje se da ovaj iznos bude dodatno povećan u zadnjoj sedmici kampanje kada većina velikih partija organizuju centralne predizborne skupove.

Kad se sve sabere, političke stranke su na tri oblika plaćenog oglašavanja i predizborne skupove do sada potrošile oko 9,6 milion KM, što je već sada više nego što su po podacima CIK-a sve stranke u BiH prijavile kao ukupne troškove kampanje za opšte izbore 2018. godine koji su iznosili 9,5 miliona KM, piše Klix. 

Povezani postovi
Related

Ovo su ovjerene liste CIK-a iz Zeničko-dobojskog kantona za Dom naroda PFBiH

Centralna izborna komisija Bosne i Hercegovina ovjerila je 11...

Politička matematika u BiH: Čiji delegati za Dom naroda će na kraju ‘izvisiti’?

Iako se činilo da je sve napokon jasno kada...

Žestoka politička utakmica: Ko će s kim, SDA, SDP i DF u vlast, mogu li HDZ i SNSD biti izbačeni

Iako se nakon oktobarskih izbora nekoliko predsjednika stranaka koje...

Novi predsjednik Kantonalne organizacije NES-a je gradonačelnik Zavidovića Hašim Mujanović

Kako saznajemo iz izvora bliskih NES-u novi predsjednik Kantonalne...