Migrena je ozbiljno neurološko stanje i nije samo obična glavobolja, jer osim jakog bola može izazvati mučninu, povraćanje te preosjetljivost na svjetlost i zvuk.
Oko pet miliona ljudi u Australiji pati od migrene, ali mnogi i dalje ne prepoznaju da se napad migrene obično odvija kroz četiri karakteristične faze.
Poznavanje ovih faza važno je jer omogućava pravovremeno prepoznavanje simptoma i bržu reakciju, što može pomoći u smanjenju jačine i trajanja napada. Karakteristike svake faze za portal Science Alert objasnila je neurologinja Lakshini Gunasekere, stručnjakinja sa Univerziteta Monash, koja je dala i savjete za kontrolisanje ovog bolnog stanja.
Prva faza: Premonitorna
Migrena uglavnom ne počinje iznenada. Prva faza naziva se premonitorna i predstavlja svojevrsno upozorenje. Može započeti 24 do 48 sati prije nego što se napad u potpunosti razvije. Ova faza povezana je s hipotalamusom, dijelom mozga koji reguliše tjelesnu temperaturu, apetit, raspoloženje i san. Tokom napada migrene hipotalamus postaje neuobičajeno aktivan. Budući da je povezan s drugim moždanim regijama, ova pojačana aktivnost može poremetiti i njihovo funkcionisanje. Zbog toga se u ovoj fazi mogu javiti smanjena koncentracija, želja za određenom hranom, razdražljivost i nesanica. Prepoznavanje ovih ranih znakova može omogućiti da se napad „uhvati“ na samom početku i da se terapija, odnosno preventiva, započne prije nego što bol eskalira.
Druga faza: Aura
Druga faza naziva se aura i podrazumijeva različite neurološke simptome koji mogu zahvatiti vid, govor ili čulne senzacije. Najčešće su u pitanju vizuelne aure. One mogu uključivati bljeskove svjetlosti, talasaste ili kružne oblike u vidnom polju ili, pak, slijepe tačke. Senzorna aura može izazvati utrnulost ili trnjenje lica ili ekstremiteta, dok u težim slučajevima može doći i do otežanog govora. Istraživanja ukazuju da je za pojavu aure zaslužan proces poznat kao kortikalna šireća depresija. Tokom tog procesa talas električne aktivnosti veoma sporo prolazi kroz mozak i utiče na funkcionisanje određenih moždanih regija. Važno je napomenuti da oko 30 posto osoba ima migrenu koja uključuje ovu fazu.
Treća faza: Glavobolja
Treća faza je faza glavobolje, period koji se najčešće povezuje s migrenom. Bol se obično opisuje kao pulsirajući ili probadajući, a prate ga mučnina i pojačana osjetljivost na svjetlost i zvuk. Ako se ne reaguje, ova faza može trajati između četiri i 72 sata. Tokom napada dolazi do aktivacije različitih moždanih mreža, što može izazvati dodatne simptome. Kada se aktivira produžena moždina, odnosno centar za povraćanje, mogu se javiti mučnina i povraćanje. Istovremeno, trigeminalni nerv, koji utiče na osjete pa i bolove na licu i ustima, može postati pretjerano aktivan. Tada dolazi do oslobađanja određenih hemijskih supstanci koje mozak registruje kao bol. Jedna od tih supstanci je protein CGRP. Određene injekcione terapije za migrenu djeluju tako što blokiraju ovaj protein i time smanjuju bol.
Žene koje imaju migrenu s aurom treba da se konsultuju s ljekarom prije započinjanja hormonske kontracepcije, jer terapijski pristup može biti drugačiji u odnosu na žene koje nemaju aure. Migrena je kompleksno neurološko stanje s jasno definisanim fazama. Razumijevanje tih faza i pažljivo praćenje vlastitih simptoma može pomoći da se lakše prepoznaju počeci napada i da se na vrijeme primijeni odgovarajuća terapija, piše Oslobođenje.
