Referentna mjera svjetskih cijena prehrambenih proizvoda, FAO indeks cijena hrane, porasla je u septembru, prvenstveno zbog poremećaja u transportu i problema u snabdijevanju izazvanih vremenskim prilikama.
Prema podacima Organizacije za hranu i poljoprivredu Ujedinjenih naroda (FAO), indeks je u septembru iznosio prosječno 136 bodova, što je 1,5 posto više nego u augustu i 5,8 posto više nego u septembru prošle godine.
Rast cijena predvodile su žitarice, koje su u odnosu na august poskupjele 5,1 posto, dok su na godišnjem nivou skuplje 17,2 posto. Cijene riže porasle su 1,4 posto, prvenstveno zbog nepovoljnih vremenskih prilika i sezonski manje ponude.
Posebno je značajan rast cijena pšenice, koja je u septembru poskupjela 6,3 posto. FAO rast povezuje s logističkim ograničenjima u području Crnog mora i sušnim uslovima tokom sjetve u Sjevernoj Americi.
Za Bosnu i Hercegovinu kretanje cijena pšenice na svjetskom tržištu posebno je važno, s obzirom na to da zemlja uvozi oko dvije trećine pšenice koju troši, uglavnom iz Srbije, Hrvatske i Mađarske.
Istovremeno, cijene kukuruza porasle su 5,6 posto, zbog slabijih prinosa u Sjedinjenim Američkim Državama i smanjenog izvoza iz Brazila.
Glavni ekonomista FAO-a Maximo Torero upozorio je da se na tržištima prehrambenih roba gomilaju pritisci. Prema njegovim riječima, poremećaji u Hormuškom moreuzu i na Crnom moru, zajedno s klimatskim faktorima, povećavaju troškove energije, transporta i hrane, što bi se moglo odraziti i na potrošačke cijene, posebno u zemljama koje zavise od uvoza hrane i energenata.
FAO istovremeno procjenjuje da će globalna proizvodnja žitarica u 2026. godini pasti za 2,1 posto, na nešto manje od 2,98 milijardi tona.
Očekuje se i pad svjetske trgovine žitaricama od 3,5 posto u odnosu na rekordni nivo iz prethodne godine, uz ograničenja izvoza pšenice i kukuruza povezana s problemima u transportu kroz Crno more.
Dodatnu neizvjesnost donose i klimatski faktori. FAO upozorava na jačanje fenomena El Niño, koji može uticati na prinose poljoprivrednih kultura, posebno riže u Južnoj i Jugoistočnoj Aziji.
Prema FAO-u, prinosi riže tokom epizoda El Niño obično su 1 do 1,5 posto niži od očekivanog trenda, dok su prinosi pšenice i kukuruza uglavnom blizu uobičajenih nivoa. Kod soje se, prema dosadašnjim podacima, bilježe prinosi koji su tokom ovih epizoda često 1,5 do 2 posto iznad trenda.
